Late nachtvorst, de stand tot nu toe

Zojuist een mail van een bevriende wijnbouwer, van Brabantse signatuur, met zijn bevindingen m.b.t. de nachtvorst van de afgelopen tijd. Omdat we er vanuit kunnen gaan dat we voor dit jaar het ergste risico waarschijnlijk wel gehad hebben, en omdat de bevindingen die we kregen goed stroken met de eigen ervaringen, het volgende.

Olie

Het spuiten met een olie (rapsol = 10% Micula, of met 10% zonnebloemolie) heeft in drie wijngaarden waarvan wij weet hebben, niet uitgemaakt voor een tragere uitloop.
 

Frostect

Het spuiten met Frostect (zie voorgaande artikelen) lijkt wel effect gehad te hebben. Bij ons onlangs een nacht van minus 5,6 aan de grond en min 4 op 1,5 meter, met minder schade dan vorig jaar. Vorig jaar bij dezelfde temperatuur-waarden echt alles kapot, en alleen oogst van de latere uitloop, alsnog, van bij-ogen. 

Dit jaar voor het eerst Frostect gespoten, en de Souvignier Gris dit keer zonder zichtbare schade. De Johanniter op het zelfde perceel schade waar de knoppen nog vrij dicht waren; wat verder uit was, is goed gebleven. Misschien neemt een wakkerder knop meer Frostect op, en blijft daardoor beter buiten schot?
 

Inpakken

Ook interessant was opnieuw het bericht dat het inpakken van rijen - dit keer met fleecedoek - de jonge uitloop een grotere knauw had gegeven dan zonder. We kennen dit zelf ook, maar dan van het inpakken met noppenfolie. Toen we de volgende ochtend kwamen, zagen we een omgekeerde isolatie: binnen nog plakkend bevroren (scheutjes en brekende knoppen hadden na het inpakken vocht gewasemd, dat evengoed bevroren was als het water binnenin de cellen), buiten ruime dooi, met een spelend windje.

 

Drukpunten & terugflippen

En opnieuw kwam ons via de mail het interessante idee 'ter ore', dat het misschien uitmaakt of je boogjes of strekkers gebogen hebt. Strekkers hebben over hun hele lengte contact met de koude-geleidende crapaldraad waar ze langs liggen; bij boogjes maar een paar drukpunten.

We hadden deze truc al eerder gehoord, maar zijn er niet heel erg van onder de indruk. We kennen, ook in deze vorst-tijd, het wijngebied van de Nahe in Duitsland, waar percelen met boogjes afgewisseld worden door die met strekkers. Als de ene of andere methode van aanbuigen, zichtbaar verschil zou maken na nachtvorst (en die heeft men daar!), dan zouden de boogjes het inmiddels overal wel weer gewonnen hebben van de strekkers (boogjes zijn traditioneler). Is ons idee. En dat is niet zo...

Voor wie het drukpunten-verhaal aantrekkelijk vindt: hier nog een andere truc. Buig je boogjes of strekkers succesvol (zonder breuk), maar bind ze nog niet aan. Laat ze terugflippen, rechtopstaan dus, zonder enig drukpunt, en met ook een wezenlijk hogere hoogte boven maaiveld. Want ook dat hoort uit te maken: ons inziens zelfs meer dan het drukpunten-verhaal alleen. Bij nachtvorst kan 20 cm hoger boven de grond, wel een halve graad schelen, bij al of geen wind. Iets voor een experiment, volgend jaar?

 

En nog een brainwave...

En in het verlengde van dit alles ook een nagekomen, zojuist gekregen brainwave. We hebben weleens om een uur of 04:00 in de wijngaard lopen wapperen met een groot stuk hardboard, om, als een helicopter boven de Chablis, de warmere lucht uit een iets hoger luchtlaagje naar beneden te duwen. Om 06:00, toen de zon prachtig opkwam was het klaar, met rondom de wijngaard een poedersuiker van ijskristallen op het groen, maar binnen de wijngaard druppels. Het werkte dus, toen. En we waren overigens ook goed kapot...

Maar nu de brainwave. Droontje kopen bij wijze van mini-Chablis-helicoptertje. Geen idee hoeveel neerwaartse push van lucht je met zo'n ding kunt bewerkstelligen, en of dat per apparaat (schoepen, wieken?) verschilt.

Maar als het net precies uw soort avontuur is: wees welkom tot het idee.

En nu echt de lente in. Over een week alweer wat zwavel spuiten?

Met opnieuw dank aan Jeroen van der Eng!

Copyright (c) Jet Wester 2015  

Vorstpreventie - deel II


Deze week kregen we van wijnbouw-collega Jeroen van der Eng een mooie aanvulling op ons arsenaal aan middelen om schade van de late nachtvorst te verkleinen (zie het artikel hieronder). De tip - of truc - stond in het Deutsche Weinbaumagazin - jammergenoeg niet goed op te toveren op dit weblog, maar de strekking willen we u niet onthouden.


Vertragen!

Onderzoekingen in het veld hebben geleerd dat een plantaardige olie, met name zonnebloemolie, in een 10%-oplossing in water, gespoten op de knoppen in het 'wolstadium' (een gezwollen knop krijgt een soort wollige pluis, even vóór de uitloop) de uitloop met 5 tot wel 10 dagen kan vertragen. Zo'n vertraging van de uitloop kan in een normaal jaar net voldoende zijn om schade, vaak zo rond de 4e - 5e mei te omzeilen. Te ontduiken. Aan het mengsel in de spuit kan eventueel een vloeimiddel worden toegevoegd, om mogelijke schuimvorming tegen te gaan. En wellicht ook de mengbaarheid in de tank te verbeteren? Aandachtig werken.

We geven de mogelijkheid graag aan u door. Gebruik van andere (zwaardere?) oliën dan zonnebloemolie (zoals sojabonenolie) zou verstikkend kunnen werken, maar de boven beschreven methode hoort noch de uitloop, noch de oogst te reduceren. Wat er gebeurt is dat de CO2-uitwisseling door de oliefilm grotendeels verhinderd wordt, en daarmee het 'ademen' van de knop wordt gereduceerd. Waardoor de uitloop tot een weekje later komt. 

Met dank aan Jeroen van der Eng, wijnbouwdeskundige!

We hebben zelf nog geen ervaring met deze methode. Willen het wel proberen. Maar zoals altijd: uw experimenten zijn van u, inclusief de verantwoordelijkheid voor het gewas.

Voetnoot: een kleine zoektocht op het internet leert overigens, dat de oplosbaarheid van oliën in water sterk verbeterd zou worden door toevoeging van ook enkele druppels vloeibare sorbitol, een niet vergistbare suiker-alcohol, toevallig goed verkrijgbaar bij webwinkels voor de wijnbouw als Brouwland en -markt. Sorbitol mengen in het spuitwater, daarna de olie erbij.

Copyright (c) Jet Wester 2015

Het werk in de lente... met vorstpreventie


Wanneer je met de seizoenen meeschrijft, zoals we doen op dit webog, krijg je na een paar jaar onherroepeijk ook doublures. Zo ook bij het vroege lentewerk, dat elk jaar naar de aard der dingen vrij veel op het vorige zal lijken. Wie het werk in maart of april op een presenteerblaadje wil, kan onderaan deze lange webbladzij klikken op maart 2014, of -13. Of eerst op de volgende artikelen, beide relevant en ook representatief voor het werk in de lente: http://wijnbouw.blogspot.nl/2014/03/lente-in-de-wijngaard.html
en: http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/03/het-eerste-seizoenswerk-het-wordt-een.html
Mocht u begin mei nieuwe druiven gaan aanplanten, zie hier: http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/05/druiven-planten-de-uitzonderlijke-en.html


Vorstpreventie

Er zijn ook onderwerpen die - gelukkig - niet elk jaar langskomen. En waarover nog niet apart geschreven is. Zoals de late nachtvorstschade, en wat je er tegen doen kunt.

Vorig jaar, zo lezen we in ons eigen wijngaard-logboek, was er al op 18 april fikse, ook landelijke schade. De uitlopers waren toen al een cm of drie lang. En dat was erg uitzonderlijk, omdat de uitloop normaal pas rond 28 april begint. Nachtvorstschade is dan statistisch meestal rond de nacht van 4 mei, of later: de kritieke periode van de ijsheiligen duurt tot zeker half mei.

Maar goed, de klimaatperikelen van de laatste jaren maken een vroege uitloop, en dus ook een langere periode van vorstrisico zeer wel mogelijk - misschien zelfs ook in de vroege lente die nu voor ons ligt. Vorstpreventie, voor grote en kleinere wijngaarden raakt bij ons dus eerder méér dan minder aan de orde.

We hebben een drietal mogelijkheden voor u op een rijtje gezet. Naast de fakkels, vuurpotten en andere rookmakers die u ongetwijfeld zelf kunt verzinnen en eventueel knutselen...


Warme slangen

De eerste methode die we willen noemen kan alleen als u stroom heeft op de wijngaard, maar is dan ook wel vrij gegarandeerd, en schoon: een warme slang, opgehangen in de rij, in langsrichting, iets onder de uitloop (warme lucht stijgt op). Bij nachtvorstgevaar meestal aanzetten rond een uur of twee in de nacht, en weer uit wanneer de dooi rondom de wijngaard in de ochtend een feit is. Ook zeer geschikt voor grotere percelen.

Voor wie het wil onderzoeken, zie de volgende website - het materiaal is ook in ons land te verkrijgen: http://gencowinemakers.com/docs/Danfoss%20Tri-Fold.pdf


Beregening

De tweede methode, veelvuldig gebruikt in wijngaarden in binnen- en buitenland is de meer bekende beregening. Voor grote wijngaarden is beregening - en de installatie van de installatie - eigenlijk een vak apart, vooral vanwege de grotere waterdruk (pompen). In meer bescheiden percelen kan heel goed en effectief gebruikgemaakt worden van de waterdruk van gewoon kraanwater. Waterdruk op de begane grond (en daar gaan we hier vanuit ;-) is bij ons tussen 2 en 2,5 bar - meestal zo'n kleine 2,5.

Dat betekent dat een klepelsproeier, bijvoorbeeld gemonteerd op een paal, boven de wijngaard gesteld, op kraanwater al een diameter, een werkzame cirkel kan hebben van minstens 20 meter. Belangrijk is dat de sproeiers zelf ook vorstbestendig zijn - met een aangroeiende klont ijs op de sproeier zelf is het feest immers gauw voorbij. Hier zijn er een paar, zelf ook bestand tegen vorst: http://www.beregeningsspecialist.nl/messing-klepelsproeiers-vorstbeveiliging.ashx

Wanneer een cirkel-beregening voor u echt slecht uitkomt, bijvoorbeeld vanwege een naastliggende tuin, kunt u ook sectorsproeiers proberen, die bijvoorbeeld een halve cirkel kunnen doen: http://www.beregeningsspecialist.nl/pop-up-turbinesproeiers-falcon-6504-sector-sproeier.ashx

Verneveling is bij beregening belangrijk: de hoeveelheid water, nodig voor beregening, is op de jonge scheuten gemeten 3 mm per uur. Teveel water / te dikke druppels geven maar extra ijs op het jonge groen, dat bijvoorbeeld kan breken onder dat extra gewicht. En het geeft een onnodig extra waterballet in de wijngaard - vooral op kleigrond ongewenst. Bovengenoemde sproeiers zullen dit probleem niet snel geven. Vernevelen / het verlagen van het effectieve debiet aan water kan ook door de sproeiers hoger te stellen - langere palen o.i.d. Ruim oefenen boven nul!


Essentieel bij beregening

Extreem belangrijk bij het beregenen is dat je doorgaat, in de ochtend, tot het ijs rond de scheuten op natuurlijke wijze, vanzelf is gesmolten. En dat kan wel tot een uur of half elf in de ochtend duren! Bij eerder stoppen dan volledige dooi-tijdens-het-sproeien, kan het groen alsnog even, pats kapotvriezen.

Beregening van de wijngaard moet bij echte nachtvorst meestal tussen drie en vier uur 's nachts begonnen worden - wanneer de thermometer bijna op nul staat. Ruimere marge aanhouden bij waterslangen op de grond. Wanneer die, laag bij de grond, nét even eerder bevriezen, zou dat grote pech zijn, voor u en uw tuin. Strómend water in de slang bevriest niet, bij dit soort nachtvorst-waarden. 



Biologisch middel

Voor wie de vorstpreventie eerst wat bescheidener wil aanpakken, maar toch in elk geval - experimenteel - iets achter de hand wil hebben, is er de biologische mogelijkheid van een spuitmiddel genaamd FrosTect, met als werkzame stof een proteïne genaamd Harpin, dat zorgt voor de toevoer van meer koolhydraten en zouten in het jonge weefsel, en zo maakt dat het water in de jonge cellen minder snel en graag wil kristalliseren tot ijs. En juist die kristalvorming van water tot ijs is de oorzaak van het kapotbreken van het weefsel.

In ons artikel eerder deze week (17 maart 2015) pal hieronder, hebben we reeds websites met uitleg en verkoop-mogelijkheid gegeven. Scroll naar beneden of klik hier: http://wijnbouw.blogspot.nl/2015/03/gewasbescherming-uit-twente-als-er-geen.html 


Dit artikel is dank verschuldigd aan Job Huisman, van de mooie Wijnboerderij 't Heekenbroek in Drempt (www.heekenbroek.nl) voor zijn grote detail-kennis van allerhande serieuze methodes van vorstpreventie. Vrijelijk gecommuniceerd. Dank!


Copyright (c) Jet Wester 2015

Gewasbescherming uit Brabant & Twente


Als er geen Brabantse Wijnbouwers waren, zouden ze moeten worden uitgevonden. Deze week kregen we op de valreep een nieuwe service van deze club onder ogen: een samen-aankoop van middelen voor de wijngaard. Met alles wat uw hartje als wijnboer(in) begeren kan - tenzij uw hart ook uit zou gaan naar vrij onbereikbare professionele bestrijdingsmiddelen. Daarvoor heeft u een eigen spuitlicentie nodig. Maar dat het ook zonder kan, bewijst het immer enthousiaste contingent deeltijd-wijnboeren in binnen- en buitenland. En natuurlijk ook al wat strikt bio en biodyn is, professioneel en anderszins.  

Om u warm te maken voor een Brabants lidmaatschap hier een lijstje - verdere beschrijving en aankoop alleen voor leden. Waarschijnlijk komt onze tip voor dit jaar net te laat (het seizoen begint immers al, met het spuiten van zwavel bijvoorbeeld), maar men heeft door het jaar heen ook gezamenlijke aankoop van allerhande ander moois, als druivenplanten en gisten voor de wijnkelder. Hier een webbladzij om in te grasduinen (zoek in de taakbalk links): http://www.brabantsewijnbouwers.nl/index.php?section=7

En het lijstje Brabantse gewasbescherming:

Rapsöl (koolzaad/raapzaadolie)
Spuitzwavel
Magnesiumfosfiet
Koperfosfiet
Cal-Tech ( Calcium-meststof)
Photo-Finish (Silicium-meststof)
Magnesium-shuttle.
Vino Komplett (Universele bladmeststof voor wijnstokken).
Kaliwaterglas
Kalium-bicarbonaat
Cocana (Uitvloeier/hechter)

En zeg nu zelf: waar in Nederland kun je verder koperfosfiet kopen, of kali-waterglas? Ja, er is een natrium-waterglas (Silinal van Ecostyle) in de handel, maar kali in de druiven is echt beter dan natrium, en de Brabantse prijzen zijn onovertroffen.

Let wat het middel waterglas betreft trouwens ook even op een artikel later dit jaar op dit weblog, in het kader van de bestrijding van de suzukii-fruitvlieg. Hier al even aangestipt: http://wijnbouw.blogspot.nl/2014/09/suzuki-fruitvlieg-vanmiddag-een-vrij.html


Late nachtvorstschade

Maar de BB'se WB'ers zijn niet de enige providers van zulk moois. En omdat u voor een Brabantse bestelling dit jaar waarschijnlijk net achter het net vist (er is een einddatum gezamenlijke bestellingen; volgend jaar bent u de eerste), hier ook een bescheiden plug voor Vitis Vino in Bentelo (winkel en webwinkel, geen club). Alwaar bijvoorbeeld ook een spuitmiddel dat binnenkort, bij de dreiging van late nachtvorst-schade heel goed gebruikt kan worden als experiment.

Het middel heet FrostTect, en kan misschien een bescheiden beregenings-installatie overbodig maken, zie ook http://www.yves-kessler.de/pdf/PHC_FrosTect.pdf

We proberen het zelf dit jaar (als het nodig is) en houden u op de hoogte. 

De afdeling gewasbescherming van Vitis Vino is hier:

http://www.vitis-vino.nl/product-categorie/wijngaard/bemesting/bladbemesting/

FrosTect is hier te koop: http://www.vitis-vino.nl/product-categorie/wijngaard/plantbescherming-zaden/oogst-en-plantbescherming/

Voor info over wat ze zoal dóen, die gewasbeschermers: zie op dit weblog een flink aantal artikelen, onder Ziekten in de horizontale taakbalk, boven. Als u onderaan zo'n lange webbladzij bent aangeland: klik op "oudere berichten" rechts onder en u krijgt nog ééns zoveel. En dan nog een keer... Veel plezier!


Copyright (c) Jet Wester 2015

Woelmuizen


Onlangs satellietbeelden uit de ruimte: Friesland als prairie-landschap, dor en kaal. Oorzaak is een muizenplaag, die het grasland hectaren lang en breed kapotmaakt. De muizen graven gaten en vreten massaal aan de wortels van het grasland, tot er een bruine, dode pulp overblijft. Hier een artikel met foto, en ook een filmpje van de immer sympathieke verslaggeefster Pauline Broekema: http://nos.nl/artikel/2013042-muizen-veranderen-friesland-in-prairie.html


Hoewel we niet in Friesland waren, en dus ook geen verstekelingen hebben kunnen meenemen, is er bij ons, in de Arnhemse wijngaard - in de zwartstroken om precies te zijn - op dit moment ook een plaagje, van woelmuis. Per druivenplant, Johanniter en Souvignier gris, zo'n drie of vier muizengaten, om de stam heen: oost, west, noord en zuid. Zachte winter na zachte zomer na zachte winter schijnt een veroorzaker te zijn - naast het feit dat de muizen een cyclus hebben die neigt naar ééns in de vijf jaar een explosie van aantallen.

De woelmuizen op onze wijngaard hebben als uitvalsbasis voornamelijk de gangen van de mol, die nu in winterslaap is, maar die we langs de druiven gedogen, want mollen eten geen wortels maar emelten oftewel engerlingen - die op HUN beurt wel aan de wortels zitten. Mollen als Nützlinge dus, om een Duits wijnbouw-woord te gebruiken.

Maar dan ook woelmuizen als Schädlinge. Ze vreten aan wortels, en kunnen ook penwortels bovenaan doorknagen. Moezelvriend Harald Steffens, wijnbouwer en blogger, schreef al eerder over een (gelukkig nog beperkte) schade van de woelmuis in één van zijn wijngaarden; de link is hier:
http://www.steffens-kess.de/cms/2009/06/03/sechs-auf-einen-streich/


Wat is er aan te doen? Je kunt, zoals ook Steffens al aangeeft, als een Oostenrijkse Landwirt proberen op enthousiaste wijze hun kleine domme hersentjes in te slaan: http://www.hausmaus.at/SpatenWuehlmausHerausschlagen01.htm

Andere methode is het inspuiten van de gangen met koolzuur (zwaarder dan lucht, dus verstikkend) of koolmonoxide (giftig), bijvoorbeeld na aanschaf van een soortgelijke machine: http://www.deboerdrachten.nl/bestrijdingsmiddelen_/ongedierte_bestrijding/mollenbestrijding_20/5040354/Mauki-Mollenbestrijder-type-MAUKI-H-6-5-pk/
Met dank aan Job Huisman, Wijnboerderij 't Heekenbroek, voor doorgeven van deze link - en nog een heleboel meer...

Wat wij op dit moment zelf proberen, is om de gaten aan de ene kant van de zwartstrook, met ruim aarde eromheen, op een brede schop te nemen, omgekeerd terug te gooien en een trap na te geven. Verstoren dus. De gaten aan de andere kant van de zwartstrook krijgen een beetje van een speciale muizen-lekkernij ingestrooid, in de hoop dat de muizen die lekkerder vinden dan wortels.

Of iets hiervan helpt, zal blijken in het voorjaar, bij de uitloop - of dus het gebrek aan uitloop...


Theoretisch kan er ook een lichtpuntje zijn. Sommige druivensoorten (het wordt van Solaris wel gezegd) kunnen soms baat hebben bij een flinke, verjongende wortel-snoei - zoals ook van Japanse bonzaï bekend. Zelfs penwortels mogen daarbij op een zekere diepte doorgenomen worden. 


We hopen natuurlijk dat het euvel op deze manier toch ten goede zal keren. Maar meer nog hopen we op de allerbeste manier die de natuur zelf heeft om woelmuizen (en overigens ook ander schadelijk gedierte, als Suzukii-fruitvliegen) aan te pakken, namelijk: even een flinke vorstperiode. Februari moet éven z'n best doen.


We zullen verslag doen van de schade, of het gebrek aan schade, in het voorjaar. Dan kunnen we een betere inschatting geven, wat de woelmuis in ons land doet met een wijngaard. De onze, om precies te zijn. AU!


Copyright (c) Jet Wester 2015   

Het middel Exact nog maar beperkt beschikbaar

Tijdens de druivenoogsten kom je vaak nog even opnieuw tegen, waar je in voorjaar en zomer ook al op lette, zoals een beetje - of zelfs veel - oidium (echte meeldauw) in de trossen: zichtbaar als harde, onrijp gebleven bessen met donkere vlekken of zelfs 'Samenbruch', d.w.z. pitjes die in een gebroken en weer 'geheelde' bes, aan de buitenkant te zien zijn.

Dit soort oidiumbessen hadden we dit jaar, tijdens de diverse oogsten vrij veel, samen met de karakteristieke ingedroogde, kleine zwarte frummeltjes van de Schwarzfäule. In Johanniter bijvoorbeeld, maar niet minder in de Souvignier Gris.

Over de gewasbescherming tegen echte meeldauw, ook in samenhang met bescherming tegen Schwarzfäule hebben we eerder geschreven, zie bijvoorbeeld  http://wijnbouw.blogspot.nl/2012/09/oidium-dit-jaar-hebben-we-voor-het.html
en http://wijnbouw.blogspot.nl/2012/08/schwarzfaule-deel-ii-in-een-vorige.html

In deze bijdrage willen we u graag kort & praktisch wijzen op de nog slechts beperkte beschikbaarheid van het middel Exact van Bayer, genoemd in bovenstaande bijdragen en werkzaam, zowel preventief als curatief (genezend), tegen zowel Schwarzfäule als oidium. Beperkt beschikbaar, met name voor wie geen spuittlicentie heeft  (en daarom bijvoorbeeld niet ook af en toe Flint kan spuiten tegen beide).

Exact van Bayer is nog slechts tot 28 december aanstaande (2014 dus) vrij te koop. Daarna heeft met name de deeltijd-wijnbouwer wezenlijk minder middelen tot zijn of haar beschikking om serieuze aanvallen van Schwarzfäule, maar ook van oidium af te wenden. Als het echt nodig is.

Tot eind december dit jaar dus te koop, bijvoorbeeld (maar lang niet alleen) via deze link: http://www.beslist.nl/products/tuin_accessoires/r/Bayer_Garden_Exact_vloeibaar_schimmels/

 

Onze suggestie moge duidelijk zijn: het kan wat ons betreft geen kwaad om een pakje van dit spul, ook voor de toekomst achter de hand te hebben. Bij gebleken noodzaak een keer rond de bloei en/of het dichtgroeien van de trossen in de troszone: ten eerste tegen Schwarzfäule, maar ook tegen de echte meeldauw in de trossen, die soms pas laat in het jaar kan blijken.

Copyright (c) Jet Wester 2014

 

Suzuki-fruitvlieg II

Het artikel over de Suzuki-fruitvlieg van gister (zie hieronder) diende blijkbaar een doel, gezien het bezoekersaantal op het weblog & de reacties. Dat is niet zo vreemd, want als het diertje zich hier permanent vestigt, als één van de belagers om serieus rekening mee te houden, is dat voor alle wijnbouwers een aandachtspunt.

Daarom ook even dit vervolg, met wat praktische aanvulling, naast de twee mogelijke manieren van bestrijding uit het eerdere artikel - spinosad en waterglas.

Een eerste praktisch punt is dat er, vooral in het buitenland, inmiddels ook lokvallen gemaakt worden voor dit vliegje. Op deze website staan preciese instructies daarvoor: http://www.fruitpluktuin.nl/fruit/Weblog/aziatische-fruitvlieg

Tweede praktische punt, in feite ook aangeduid in de bovenstaande website van de fruitpluktuin, is het grote belang om aangetaste bessen buiten de wijngaard te brengen. Wij gaven plukkers een klein emmertje mee voor die bessen, die later verzameld werden en vervolgens vrij diep in de grond gestopt. Minstens 50 cm diep - bij ondiepte komen de eitjes die in de bessen gelegd zijn gewoon uit, en ben je alleen maar verder van huis.

Het idee van deze nadere informatie kwam van wijnbouwer Piet Egelmeers, die de website van de fruitpluktuin aandroeg, maar ook observeerde dat de aangetaste druiven van de Rondo bij hem, tevens een vreemd rood sap hadden, met soms een rode kleurstof op de bes - en smerig smaakten. Precies datzelfde zagen we bij onze Pinotin deze week, die in het gezonde geval ook veel meer een 'jus blanc', dat wil zeggen wit sap hoort te hebben.

 

Een trucje, tenslotte, is dat je bij twijfel (is dit wel een gaatje?) wat in een bes kunt knijpen: bij aantasting komt er sap uit het gaatje, en vreemd sap bovendien. Overigens zo min mogelijk met de vingers aan de aangetaste troep zitten, vanwege het risico het te versmeren naar het tot dan toe gezonde fruit...  

 

Nadere informatie welkom! Dank aan Piet Egelmeers.

Zie ook de informatie van onze Brabantse vrienden: http://www.brabantsewijnbouwers.nl/index.php?section=13&page=185&student=1267

En als toegift een fotootje van het dier op de arm van een wijnboer... met dank aan fotograaf Gerard Menting.

Copyright (c) Jet Wester 2014 

Suzuki-fruitvlieg

Vanmiddag een vrij overhaaste oogst van Pinotin, in onze bevriende wijngaard in Drempt. De Suzuki-fruitvlieg had juist de Pinotin uitgekozen om eitjes in te leggen - waarschijnlijk had deze soort de dunste schillen. Kleine gaatjes in de druiven, waar na regen of bij warmte zelfs ook sap uit kan lekken. Het grootste, meest acute euvel van de aantastingen is echter de azijnbacterie, die in de bessen komt - en die per sé buiten de toekomstige wijn moet blijven. Je krijgt hem er immers nooit weer uit...
 

Hier een foto - zoekplaatje, zoals ook in de wijngaard - van een (altijd minuscuul) gaatje van de Suzukivlieg, van vanmiddag. Met dank aan Lies! Het gaat om de bes, het meest midden op de foto. 

 

 

Gemijmer

Een dagje oogsten - en zeker voor een ander - geeft vaak ruimte voor allerhande gemijmer. Dat ging ook nu uitstekend. We dachten in dit verband als eerste aan het middel spinosad, ook werkzaam tegen deze fruitvlieg, zie de internet-adressen op deze bladzij: http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/07/wespenmiddel-deel-ii-in-een-vorige.html

 

Maar we mijmerden - heel speculatief - ook over iets anders. Het schijnt dat juist kleinfruit met dunne schillen belaagd wordt door deze Suzukivlieg. Vandaar wel Pinotin, niet Johanniter, om een voorbeeld te noemen. Misschien, misschien, betekent dit, dat je het probleem ook op een andere manier zou kunnen benaderen - in elk geval experimenteel. Namelijk door één of twee keer waterglas te spuiten in de troszone. Dat legt een extra (en dus dikker) kiezellaagje op bes & tros. Waterglas is bio, en heeft geen invloed op de latere vinificatie. Nadeel is wel het moeizaam schoonmaken van de spuit na opbrengen - het is een plakkerig goedje. Een apart spuitje is daarom handig.

Voor dit jaar zou zo'n experiment nu te laat komen, maar wie weet: volgend jaar één of meer rijtjes met waterglas, op soorten die ook dit jaar al gepakt werden is misschien een idee.

U mag 'm graag van me hebben, het idee. Als wij op onze beurt uw terugmelding mogen: uw bericht, hoe goed het werkte.

 

Copyright (c) Jet Wester 2014

 

Het indrogen van bessen na hagelschade

Op maandag een verwoestende hagelbui door de wijngaard; daags erna onze eerste inspectie na langere tijd (zie het persoonlijke artikel hieronder...). Ernstige schade. Evenveel blad op de grond als nog aan de struiken en van elk trosje - Johanniter, Souvignier Gris, Cabernet Cortis - zo'n acht bessen kapotgeplatzt. Een smerige boel en een prima uitgangspunt voor een snelle, totale verschimmeling van de hele oogst.
 

 

Nu, een week later, is het een iets ander verhaal - en zijn we voorzichtig optimistisch. Wat is er gebeurd? Twee dingen. De natuur hielp ons, door vrij snel een vrij droge en warme omgeving te scheppen in de wijngaard. Daar bovenop kwam onze eigen interventie: het spuiten met een anti-botrytismiddel in de troszone. Toegelaten antibotrytismiddelen zijn voor de grotere wijngaarden Switch of Teldor (dit laatste middel tot voor kort ook hobbymatig te verkrijgen). Maar als u beide niet heeft: niet getreurd. In een situatie als deze werkt Vitisan ook goed. Te verkrijgen bij Vitis Vino in Bentelo (snelle levering, ook kleinere verpakking). Een middel op basis van kalium-hydrogeencarbonaat, dat zowel echte meeldauw (oidium) als botrytis goed aanpakt en toch zo ecologisch verantwoord is als het maar kan - zie de artikelen onder Ziekten op dit weblog.

Wat is er gebeurd? De kapotte bessen droogden in een week grotendeels in! Het gevaar op aantasting van omliggende bessen (en hele trossen) is daarmee veel kleiner geworden. Zeker als het weer goed wil blijven. 

 

Je kunt, als je een bescheiden druiventuin hebt, nu zelfs met gemak, op een krukje, de droge besjes uit de tros krummelen. Ze zitten niet heel vast. Bij veel ingedroogde besjes kan dit het verschil maken of je de hele trossen moet persen (Ganztrauben-pressung, dus zonder kneuzen-ontstelen) of toch gewoon een pulpstandtijd kunt aanhouden, na kneuzing. Dit is aan u...


Zwavel na hagel

Ook zwavel wordt in de literatuur aangeraden na hagel omdat het een goede algehele ontsmetting geeft, vooral ook in de wonden die de takken hebben opgelopen (zie het laatste, wat scheve fotootje hierboven). Die takken zijn immers de toekomst: zij vormen het buighout voor volgend jaar! Een geluk daarbij was dat we vorige week nog net niet in augustus zaten. Eind juli is het moment om op te houden met zwavel in de wijngaard - na juli kan het een Böcksergevaar in de wijn opleveren. We schreven hier eerder over in de afdeling Vinificatie op dit weblog.


Blad

En dan hebben we het nog niet over het blad gehad, dat natuurlijk nodig is (zeven bladeren per trosje!) om de druiven, of wat er van over is, te doen afrijpen. Omdat we nog net in juli zaten - en niet later - hopen we dat de dieven oftewel zijscheuten die over zijn, nog voldoende jong blad kunnen aanmaken; blad dat in september / oktober nog voldoende mee kan doen met de rijping.

De oogst zal met dit alles, na de hagelbui zeker gehalveerd zijn - maar niet geheel verloren. En daar gaat het ons nu om. Zo lang de wijnen goed worden!

Copyright (c) Jet Wester 2014

Rebstecher - Zigarrenwickler

Vorig jaar al een enkele keer gesignaleerd, maar dit jaar veel nadrukkelijker aan-wezig: een klein, berucht ondiertje, gespecialiseerd in het belagen van wijngaarden, d.w.z. druivenplanten. In Duitsland van oudsher bekend, maar nu kennelijk ook bezig om ons land te koloniseren: de Rebstecher oftewel Zigarrenwickler. We zouden hem bij ons "druivensteker" of "sigarenroller" kunnen noemen. Of simpelweg "druivenroller". Het diertje zelf is klein, met helblauwe of groene metaalglans en een (relatief, relatief) grote snuit.


Hier een foto van de oogst van vanochtend in de wijngaard in Arnhem; vorige week ook gezien in onze rijtjes Riesèl in Drempt in de Achterhoek. De eurocent is voor de schaal...

De schade van het dier is vreetschade aan het blad:

Het diertje is betrekkelijk honkvast, en dat kan een voordeel zijn. Sommige scheuten en planten worden deels opgevreten (overigens zonder dat het overblijvende bladgroen daarbij afsterft), andere planten of scheuten blijven buiten schot. Dat maakt dat, als echte bestrijding nodig wordt, je kunt proberen te volstaan met het bespuiten van alleen aangetaste delen, met een systemisch middel. Niet de hele wijngaard hoeft dan aangepakt te worden.

Het diertje maakt af en toe een sigaar. Van een wat groter druivenblad. Het prikt daartoe een bladsteel goed kapot, zodat het blad verwelkt. Dat wikkelt makkelijker. Dan wordt het blad opgerold, met een paar (haast niet zichtbare) eitjes erin. En dichtgeplakt. Het gewikkelde blad verdort, valt ter aarde, en dat is precies de bedoeling: op die manier is er een bedje gemaakt voor de populatie van volgend jaar. Op de volgende foto, ook vanochtend genomen, verschillende stadia van 'ingewikkeldheid'.

 

Mocht u deze druivenroller/-steker/-wikkelaar tegenkomen, dan is het van belang om in elk geval dit soort sigaren weg te nemen en buiten de wijngaard te brengen. Het pletten van de diertjes zelf (ze blijven zitten als je ze benadert) is ook een deugdzame actie - vanuit het perspectief van de druif althans...

Meer info op:
http://www.ages.at/ages/landwirtschaftliche-sachgebiete/pflanzengesundheit/weinbau/rebstecher/

Voor een heleboel foto's zie ook:
https://www.google.com/search?q=Rebstecher+Zigarrenwickler&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ei=6ByDU-2VNI2xPKyVgdgK&ved=0CAgQ_AUoAw&biw=1366&bih=661

Over andere ongedierten, als druifcicade, glasvleugelcicade, druiventhrips, spint, gal- en kroesmijt - en ook de merel - zie elders op dit weblog, vooral onder Ziekten.

Copyright (c) Jet Wester 2014

Lente in de wijngaard...

1. Het late winterwerk

Het is maart, en veel wijngaarden in Nederland, België en Duitsland zijn op dit moment nog volop bezig met de tweede fase van de wintersnoei: het aanbuigen van de strekkers of boogjes, met daarbij het aansnoeien van de reservestiftjes voor volgend jaar. Ook horen we van wijngaarden, en niet de kleinste, die op dit moment een deel van hun bestaande, jaren oude planten in de aanbieding hebben. Je kunt ze kopen, en je moet ze dan meestal zelf uitgraven en overplanten naar de eigen wijngaard. We verbazen ons soms een beetje over de vaak flinke prijzen die voor dit toch risicovolle en ook arbeidsintensieve herplanten gevraagd worden. Maar ook de voorbereiding voor het veel minder risicovolle en eenvoudiger aanplanten van nieuwe, jonge bewortelde stokken begin mei (bijvoorbeeld het maken van plantgaten) is op dit moment aan de orde. Een gedetailleerde beschrijving van al dit late winterwerk is te vinden in ons eerdere artikel van november j.l., met eigen links: http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/11/winterwerk-in-de-wijnkelder-is-de.html

 

2. Vóór de uitloop

Druivenplanten lopen meestal uit in de eerste week van mei. Met in de laatste week april al een paar eerste, aarzelende blaadjes. Dit is echter een gemiddelde: een paar jaar geleden (was het niet 2008?) was de uitloop belangrijk vroeger, en vorig jaar, 2013, was de uitloop juist vertraagd. Dit jaar zou wel weer eens een vroeg jaar kunnen worden, als de vroege lentewaarden van dit moment doorzetten. We wachten af.

Intussen zijn er ook een paar werkjes in de wijngaard die net vóór de uitloop van de druiven gedaan horen te worden. Het belangrijkst is het spuiten van zwavel op het nog kale hout, net vóór de uitloop, bij het zwellen der knoppen, gewoonlijk zo half april - maar dit jaar misschien al eerder? Voor een artikel over dit onderwerp zie http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/03/het-eerste-seizoenswerk-het-wordt-een.html

Maar er is meer. Waar zwavel gespoten wordt, in deze fase, tegen een aantal schimmels zoals echte meeldauw en phomopsis, en tegen bijvoorbeeld gal- en kroesmijt, zijn er ook ongedierten die zich door zwavel in dit stadium niet laten afschrikken. We denken aan de glasvleugelcicade die in onze wijngaarden de ziekte Bois Noir kan vestigen, en aan de groene druifcicade, die vooral in jonge wijngaarden tot een plaag kan worden. Aan beide ondieren en hun vaak ingenieuze, biologische bestrijding, hebben we eerdere artikelen gewijd. Zie voor de Bois Noir http://wijnbouw.blogspot.nl/2012/05/bois-noir-een-van-de-eerste-dingen-die_7739.html en voor de druifcicade
http://wijnbouw.blogspot.nl/2012/05/anagrus-atomus-jonge-wijngaarden-hebben.html

 

3. Na de uitloop

Na de uitloop start het gebruikelijke, jaarlijkse regime van bladbemestingen en gewasbescherming. Vooral de echte en valse meeldauw zijn vanaf nu, het hele groeiseizoen lang aandachtspunten, met bespuitingen met vooral zwavel en kaliumfosfiet, of tegenwoordig zelfs magnesiumfosfiet (inmiddels verkrijgbaar bij Vitis Vino, en prettig spul, want het heeft en passant ook een 'gratis' nevenwerking tegen het vaak op de loer liggend magnesiumgebrek. Zie voor deze kwestie ons volgende artikel: http://wijnbouw.blogspot.nl/2012/05/kaliumfosfiet-van-het-scala-aan.html ).

Beide soorten meeldauw en hun bestrijding, maar ook een ziekte als Schwarzfäule, komen in ons weblog ruim aan bod, zie de afdeling Ziekten in de horizontale taakbalk boven, voor een waaier aan artikelen, praktisch en theoretisch.

 

4. Vóór de bloei. Solaris! Solaris!

Echter, een apart en zeer belangrijk aandachtspunt, dat speelt vanaf een paar weken vóór de bloei - zo begin juni - is voor ons het volgende. Vorig jaar hebben we ons, in ruime samenwerking met Roelof Visscher van wijngaard Hof van Twente in Bentelo, uitgebreid beziggehouden met de vrij dringende vraag hoe de bloei en vruchtzetting van een aantal druivenrassen verbeterd zou kunnen worden. We richtten ons met name op de soorten Solaris en Cabernet Blanc, die beide bij ons vaak structureel minder goed presteren dan bijvoorbeeld in Duitsland.

In het begin nam onze analyse van de problemen de vorm aan van een experimenteel snoeiproject. Maar allengs bleek dat de problemen met de bloei en vruchtzetting, zeker van Solaris, veel meer te maken leken te hebben met een schimmelziekte, vlak vóór en tijdens de bloei: de zgn. Gescheinsbotrytis. We kwamen deze vroege botrytis in Solaris op het spoor vóór en tijdens de bloei, aan de hand van een visuele inspectie van de bloemknoppen en -trossen, onmiskenbaar zichtbaar in een aantal foto's. Zie voor deze inspectie, en de foto's ons artikel http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/07/gescheinsbotrytis-in-solaris-ii-in-een.html

We hadden het geluk er vorig jaar vrij vroeg bij te zijn, bij de diagnose van Gescheinsbortytis in de Nederlandse Solaris. Vroeg genoeg zodat in Bentelo in het begin van de Solarisbloei nog gespoten kon worden met een antibotrytismiddel - Teldor in dit geval. Daarom kon de bloei en vruchtzetting van Solaris in Bentelo nog net ten goede gekeerd worden: zie ons volgende artikel, met foto's van voor de verandering eens een schitterende vruchtzetting voor Solaris: http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/08/gescheinsbotrytis-in-solaris-iii.html

 

5. Maatregelen

Voor dit jaar 2014 willen we daarom een ieder die Solaris heeft staan en in het verleden een minder dan optimale vruchtzetting voor de soort meemaakte, aanmoedigen de bovenstaande informatie ter harte te nemen, en maatregelen te treffen om de bloei en vruchtzetting van Solaris te beschermen tegen Gescheinsbotrytis.

Wegnemen van blad in de troszone, al vóór de beginnende bloei, helpt om het milieu rond de bloemknoppen droger en warmer te maken - en om er met een spuitmiddel als Teldor of experimenteel zelfs VitiSan (eventueel te proberen voor wie geen Teldor heeft, te verkrijgen bij Vitis Vino) goed bij te kunnen. Teldor is jarenlang vrij beschikbaar geweest, ook voor kleine wijngaarden, en een aantal wijze kleine wijnbouwers heeft ongetwijfeld nog een voorraadje staan.

Wijngaarden met een spuitlicentie kunnen Teldor gewoon blijven gebruiken, vaak verstandig afgewisseld met Switch. We raden u aan, groot of klein, om dit jaar, vanaf een week tot tien dagen vóór de bloei, serieus te experimenteren met de anti-botrytis-mogelijkheden die u tot uw beschikking heeft.

We hebben sterke aanwijzingen, dat door deze interventies tegen de Gescheins-botrytis vóór de bloei, de Solaris als soort voor ons land, voor de toekomst beter uit de bus kan komen dan de laatste jaren het geval was. Met weer een volwaardiger vruchtzetting, en een volwaardiger opbrengst voor deze graag geziene druif, als blendingpartner of als mono-cépage.   

Het spreekt natuurlijk voor zich, dat u als eigenaar/wijnbouwer zelf eindverant-woordelijk blijft voor de manier waarop uw experimenten uitpakken. Als immer is voorzichtigheid geboden - en terugmelding is welkom!   


Copyright (c) Jet Wester 2014
 

     

Gescheinsbotrytis in Solaris III

Vandaag wijngaard Hof van Twente in Bentelo, in het kader van het gezamenlijk proefproject druivensnoei. Het snoeiproject is bedoeld om te zien of met name de soorten Solaris en Cabernet Blanc baat kunnen hebben bij aangepaste snoeiwijzen, om hun bloei en vruchtzetting te verbeteren.

Het project begint al doende echter steeds meer in de richting te gaan, zeker wat Solaris betreft, van een onderzoek of de overmatige misbloei van de soort, niet 'gewoon' komt door een schimmel: Gescheins- of Frühbotrytis in de bloemknoppen en hun steeltjes, nog vóór en tijdens de bloei. Voor foto's zie dit eerdere artikel: http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/07/gescheinsbotrytis-in-solaris-ii-in-een.html

Onze conclusie was, en werd steeds stelliger: spuit volgend voorjaar een dag of tien vóór de bloei, in de troszone met een anti-botrytismiddel als Teldor, na aan de ochtendkant, eveneens al vóór de bloei wat blad voor de trossen weggenomen te hebben. Op deze manier zou de botrytis goed op zijn staart getrapt worden, en zou Solaris waarschijnlijk gewoon verder kunnen in onze wijngaarden als een voor ons land geschikte en fijne wijndruif.

Maar wat als we een wijngaard hadden die het trucje al dít voorjaar had toegepast? Teldor in de troszone vóór of bij beginnende bloei? Dan waren we nu al wijzer...

We hebben er zoeentje: de Hof van Twente heeft met vooruitziende blik, nog net niet vóór, maar wel bij beginnende bloei (toen al wat botrytis zichtbaar was) Teldor gespoten. Met mooi resultaat. Oordeelt u zelf: hier wat foto's (gemaakt met het telefoontje) van het perceel dat gesnoeid was met enkele strekkers.

 

 Prima druif, die Solaris ;-) .

Voor een experimenteel, biologisch middel tegen de aanstaande wespen, zie http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/07/wespenmiddel-deel-ii-in-een-vorige.html
 

Copyright (c) Jet Wester 2013

Gescheinsbotrytis in Solaris II

In een vorig artikel suggereerden we dat de inmiddels beruchte misbloei in Solaris misschien veroorzaakt wordt door botrytis: een schimmel dus, in de trosjes, tijdens en nog vóór de bloei. Onze suggestie was verder dat dé manier om deze hypothese te testen is: blad wegnemen in de troszone, vóór de bloei, en een anti-botrytismiddel (Teldor) spuiten op de trosjes. Als we gelijk hebben – d.w.z. als de hypothese klopt - is daarmee de misbloei in essentie opgelost. En kan Solaris verder als een geschikte druif voor onze wijngaarden. Op naar het wespenprobleem! (Zie daarvoor overigens http://wijnbouw.blogspot.nl/2013/07/wespenmiddel-deel-ii-in-een-vorige.html ) 

Het artikel mocht rekenen op bijval van Solarisboeren, die ook dit jaar weer een meer of minder ernstige misbloei in de soort hebben. Voor één collega waren we zelfs veel te voorzichtig geweest in onze formuleringen: er werd een tweet de wereld ingestuurd met als strekking dat botrytis in Solaris geen hypothése was, maar keiharde realiteit!

Natuurlijk is het strikt genomen zo, dat hypotheses getoetst worden (in dit geval met Teldor) en niet hypothese-af zijn omdat iemand dat zegt. Mooie boel zou dat worden, in de wetenschap...

Maar begrijpen doen we de verzuchting wel. We hebben inmiddels foto’s van de misbloei in Solaris van een wijngaard die meedoet in het proefproject druivensnoei, en waarop een misbloei te zien is die niet veroorzaakt werd door kapjes die niet afgeworpen werden of iets dergelijks.  Je ziet overal (!) waar misbloei geweest is, een verschrompeling, een bruin en zwart worden van halve en kwarten van trosjes, ook van de trossteeltjes. Het lijken daarmee inderdaad typische botrytisfoto’s. Hier komen er een paar:

 

 

 

 
De foto's zijn representatief voor de misbloei die we in deze wijngaard in Solaris zagen (900 planten) - al zag gelukkig niet alle Solaris er zo slecht uit. 

Op grond van de foto's en de misbloei die we in levenden lijve zagen, is de suggestie voor Solaris alleen maar des te stelliger: volgend jaar tien tot veertien dagen vóór de bloei blad dunnen in de troszone en vervolgens Teldor spuiten.  

Copyright (c) Jet Wester 2013-07-23